زدن ، شكافتن آيد : « ضرح الشى ء ضرحا : دفعه ، نحاّه و شقهّ » « ضريح » : قبر و لحد قبر ، و آن به علت شكافتن است ، اين ماده سه‌بار در « نهج » ديده مىشود ، دربارهء رسول خدا صلى الله عليه و آله فرموده : « ما فارق سمعى هيمنة منهم يصلّون عليه حتّى و اريناه فى ضريحه » خ 197 311 گوش من به هنگام غسل دادن به حضرت از صداى ملائكه كنار نشد كه بر او صلوات مى گفتند تا او را در قبرش مستور كرديم . « غمّ الضريح » ج 190 يعنى غم قبر ، « ضرائح القبور » 83 شكافهاى قبرها ضرر : ضرّ به فتح و ضم اول - ضد نفع « ضرهّ ضرّا و ضرّا : ضدّ نفعه » از اين ماده موارد زيادى در « نهج » آمده است دربارهء اوباش فرموده : « هم الذين اذا اجتمعوا ضرّوا و اذا تفرّقوا نفعوا » حكمت 199 « ضرّاء » از ضرر است صحاح آن را سختى گفته است ديگران زمين گيرى ، نقص اموال و انفس و ضدّ سرّاء نيز گفته‌اند دربارهء دنيا فرموده : « و لا تجزعوا من ضرّائها و بؤسها » خ 199 144 از ضرر و شدت دنيا جزع نكنيد « اضطرار » و ضرورت ناچارى حاجت ، به زياد بن ابيه نوشته : « و امسك من المال به قدر ضرورتك و قدّم الفضل ليوم حاجتك » خ 21 377 . ضرهّ به فتح اوّل - ( هوو ) دو نفر زن كه يك همسر دارند و آن فقط يك بار در « نهج » هست دربارهء دنيا و آخرت فرموده : « و هما بعد ضرّتان » حكمت 103 . ضرس : مثل عقل به دندان گرفتن با دندان گزيدن و به كسر اوّل : دندان جمع آن ضروس و اضراس آيد ، اين ماده هفت مورد در « نهج » آمده است ، دربارهء جاهل عالم نما فرموده : « لم يعضّ على العلم بضرس قاطع » خ 17 59 بر علم دندان نگذاشته دندان برنده اشاره است به اينكه علم و يقين كامل ندارد ، از اينجا گفته‌اند : آن سخن را بضرس قاطع گفت . « الناب الضروس » خ 93 138 شتر بدخلق كه با دندان ميگزد در حكمت 209 فرموده : « لتعطفنّ الدنيا علينا بعد شماسها عطف الضروس على ولدها » حتما دنيا به ما اهل بيت بعد از سر كشيش بر مى گردد مانند برگشتن ناقهء گزنده به فرزندش در مقام نصيحت فرموده : « فقد جرّبتم الامور و ضرسّتموها » خ 176 254 كارها را تجربه كرديد و به دندان گرفتيد . ضرع : تضرّع : تذلّل . « تضرّع الى الله : تذلّل و تبّتل » در قاموس آن را خضوع تذّلل و استطانت گفته است . به معنى ضعف نيز آيد « ضرع » ( مثل عقل ) پستان حيوان ، از اين ماده هشت مورد در « نهج » آمده است . « مضارعه » مشابهت . چنان كه فرموده : « لا يقيم امر الله سبحانه الّا من لا يصانع